Aanvaarding / verwerping nalatenschap

 

Een erfgenaam heeft de keuze om een nalatenschap

  • zuiver te aanvaarden
  • beneficiair te aanvaarden
    of
  • te verwerpen. 

Een erfgenaam is niet verplicht om een nalatenschap te accepteren. Als er eenmaal een keuze is gemaakt dan kan deze keuze in principe niet meer worden veranderd.

 

Zuiver aanvaarden

Als een nalatenschap zuiver wordt aanvaard, is een erfgenaam met zijn eigen vermogen aansprakelijk voor de schulden uit de nalatenschap. Als er in de nalatenschap meer schulden dan bezittingen zijn, moet de erfgenaam dus met zijn eigen vermogen dit tekort betalen. Het is van belang om, voordat een nalatenschap wordt aanvaard, eerst te onderzoeken of de overledene schulden heeft.

Let op: door zich te gedragen als erfgenaam aanvaardt een erfgenaam de nalatenschap stilzwijgend. Het is dan niet meer mogelijk de nalatenschap beneficiair te aanvaarden of te verwerpen.

Tot 1 september 2016 geldt dat de erfenis zuiver is aanvaard is als een erfgenaam spullen meeneemt of een schuld van een erflater erkent. Veel erfgenamen weten niet dat de erfenis dan al zuiver aanvaardt is. Omdat een eenmaal gemaakte keuze voor zuivere aanvaarding onherroepelijk is, kan een erfgenaam hierdoor in de financiële problemen komen als de schulden van de nalatenschap groter zijn dan de baten.

De Eerste Kamer heeft dinsdag 7 juni 2016 het wetsvoorstel aangenomen van minister Van der Steur van Veiligheid en Justitie waardoor erfgenamen hun privévermogen beter kunnen beschermen tegen een onverwachte schuld uit een erfenis. De regeling treedt op 1 september 2016 in werking.

Vanaf 1 september 2016 heeft een erfgenaam de erfenis zuiver aanvaard als hij goederen van de nalatenschap verkoopt of zich onttrekt aan eventuele schuldeisers.

Geen stelselwijziging / geen standaard beneficiare aanvaarding.
Uit het wetsvoorstel wordt duidelijk dat de minister niet kiest voor een nieuw erfrechtstelsel waarin erfgenamen een nalatenschap voortaan standaard beneficiair aanvaarden (alleen met geërfd vermogen aansprakelijk voor schulden van de nalatenschap). Die keuze zou voor de meeste erfgenamen onnodige extra lasten en kosten met zich brengen omdat de nalatenschap dan steeds volgens de wettelijke vereffeningsregels moet worden afgewikkeld. Bovendien zou die optie leiden tot een extra belasting van de rechterlijke macht. Volgens de minister is zo’n stelselwijziging ook niet noodzakelijk omdat veruit de meeste nalatenschappen positief zijn.

Het wetsvoorstel brengt een belangrijke verandering in de gedragingen die kunnen leiden tot zuivere aanvaarding van een nalatenschap. Alleen de gedragingen die kunnen leiden tot benadeling van schuldeisers hebben zuivere aanvaarding tot gevolg. Benadeling van schuldeisers geschiedt door nalatenschapsgoederen te verkopen, te bezwaren met bijvoorbeeld een hypotheek of anderszins aan het verhaal van schuldeisers te onttrekken.

Gedragingen die geen zuivere aanvaarding (meer) tot gevolg hebben, zijn bijvoorbeeld:

  • bij ontruiming van de woning de goederen beschikbaar houden voor schuldeisers, door deze op te slaan en de opgeslagen goederen op een lijst bij te houden;
  • goederen zonder (economische) waarde meenemen, zoals familiefoto’s;
  • goederen zonder economische waarde meegeven aan bijvoorbeeld de kringloop;
  • goederen verkopen die beperkt houdbaar zijn, de verkoopopbrengst apart houden;
  • een nalatenschapsschuld uit eigen middelen betalen;
  • in een gerechtelijke procedure verweer voeren tegen een schuldeiser van de nalatenschap.

Wanneer onduidelijk is of een gedraging tot benadeling van schuldeisers kan leiden blijft terughoudendheid geboden. Bij het bovenstaande dient ook te worden opgemerkt dat in de onderlinge verhouding met de andere erfgenamen een en ander wel duidelijk gecommuniceerd en afgesproken moet worden.

Onverwachte schuld
Verder komt er een uitzondering voor gevallen waarin de erfgenaam na zuivere aanvaarding wordt geconfronteerd met een onverwachte schuld, die niet uit de nalatenschap kan worden voldaan. Daarbij valt te denken aan de situatie dat pas na het overlijden van de erflater duidelijk wordt dat hij tijdens zijn leven een onrechtmatige daad heeft gepleegd en schadeplichtig is. Om te voorkomen dat een erfgenaam met privévermogen moet instaan voor een dergelijke schuld wordt een clausule voorgesteld op grond waarvan de erfgenaam de kantonrechter kan verzoeken om bescherming van zijn privévermogen. Van belang is dat de erfgenaam dit verzoek binnen drie maanden doet, nadat hij/zij met de onverwachte schuld is geconfronteerd. De erfgenamen hebben een onderzoeksplicht, waardoor niet snel sprake zal zijn van een ‘onverwachte’ schuld. De erfgenamen zullen zelf actief moeten onderzoeken uit welke bezittingen en schulden de nalatenschap bestaat.

 

Beneficiair aanvaarden
Door beneficiair te aanvaarden wordt een erfgenaam niet met zijn eigen vermogen aansprakelijk voor de schulden van de overledene.  Als een erfgenaam de erfenis beneficiair heeft aanvaard moet de nalatenschap volgens de wet vereffend worden. Dit betekent dat er bepaalde richtlijnen gevolgd moeten worden bij de afwikkeling. Deze richtlijnen kunnen kostenverhogend werken en het de erfgenamen in zekere zin lastig maken.

Om beneficiair te aanvaarden moet er een akte worden opgemaakt bij de rechtbank in de regio van de woonplaats van de overledene.

Let op: beneficiair aanvaarden is vaak niet meer mogelijk als een erfgenaam zich naar buiten toe als erfgenaam heeft gedragen.

 

Verwerpen
Als een erfgenaam besluit dat hij niets uit de nalatenschap wil hebben, verwerpt hij de nalatenschap. Daarmee doet een erfgenaam definitief afstand van zijn aanspraken op de nalatenschap en is dan ook niet aansprakelijk voor de schulden van de overledene. Een erfgenaam die wil verwerpen moet er rekening mee houden dat in sommige gevallen zijn kinderen in zijn plaats de nalatenschap ontvangen. Dit wordt ook wel plaatsvervulling genoemd. Om te verwerpen moet er een akte worden opgemaakt bij de rechtbank in de regio van de woonplaats van de overledene.

 

 


 


Dinkgreve Advies