Je eigen kinderen onterven: Mag dat zomaar?

Geplaatst op 18-08-2019

Het gebeurt regelmatig dat een familieruzie mee het graf in wordt genomen en voor onaangename verrassingen zorgt als het tijd is om het testament voor te lezen, zegt erfrechtdeskundige Henk Perrée.

Yvonne (59) uit Haarlem is door haar beide ouders onterfd, vertelt ze. "Ik kom uit een gezin van vier kinderen, en er was sprake van mishandeling. Ik heb het contact dus verbroken. Mijn vader overleed bijna dertig jaar geleden, en zijn nieuwe vrouw vond mijn beschuldigingen zó erg, dat ik niet welkom was op de begrafenis."

"Later kwam ik erachter dat ik ook niets kreeg, behalve mijn kindsdeel. De rest ging naar zijn nieuwe vrouw. Dat begreep ik eigenlijk nog wel. Maar ook mijn moeder liet me niets na. Ze stierf tien jaar geleden, en belde me op voordat ze stierf. Of ik nog een keer langs wilde komen."

"Dat heb ik gedaan, en zelfs zorgverlof opgenomen. Nadat ze overleden was, kreeg ik een brief van een notaris: ze had me onterfd en alles ging naar mijn zusje. Oké, dacht ik. Ik wilde het toch niet, hun bloedgeld."

Kind blijft recht  op een legitieme portie houden
Dat kindsdeel heet 'legitieme portie', en elk kind heeft daar altijd recht op, of je nu bent onterfd of niet, zegt fiscalist en erfrechtdeskundige Perrée van De Erfrecht Planners. De legitieme portie is een geldbedrag dat gelijkstaat aan de helft van het wettelijke erfdeel van een kind.

Dat Yvonne haar deel niet heeft opgeëist, is een uitzondering, want negen van de tien kinderen halen die legitieme portie wel op na het overlijden van de laatste ouder, zegt Perrée. "Al is er vijftien jaar geen contact geweest tussen ouders en kind; als het om geld gaat, gaan mensen daar bijna altijd achteraan."

Als er in het testament staat dat je niets krijgt, betekent dat dus ook niets, behalve die legitieme portie. Kinderen hebben vijf jaar de tijd de legitieme portie op te eisen. Je kunt dus geen aanspraak maken op een stoel of een vaasje van vroeger, zegt Perrée.

Ook is de onterfde geen erfgenaam, maar legataris. "Je zit dus niet aan de verdeeltafel en je hebt geen inspraak over wat er bijvoorbeeld met het huis gaat gebeuren."

'Vaak komen de problemen door aangetrouwden'
Ouders die besluiten hun kind te onterven, doen dat bijna altijd omdat er ruzie is. "Vaak heeft het te maken met de aangetrouwde partner van het kind of de nieuwe partner van de langstlevende ouder van het kind."

Ouders hoeven een onterving niet aan te kondigen, daar komt een nabestaande pas achter als hij het testament gaat opvragen. Dan krijgt het kind het gedeelte te zien waarin staat dat hij of zij onterfd is. De rest mag niet worden ingezien, zegt Perrée.

'Ik heb mezelf laten onterven'
Ben je wel een erfgenaam, dan ben je ook verantwoordelijk voor eventuele schulden, vertelt de erfrechtexpert. Dat overkwam Fleur (echte naam bekend bij de redactie). Zij liet zichzelf onterven, vertelt ze.

"Ik heb het contact met mijn moeder al tien jaar geleden verbroken. Toen ze overleed, heb ik afstand gedaan van de erfenis. Ik wilde er gewoon niks mee te maken hebben. Geen idee hoeveel ze me zou nalaten, en dat wil ik ook niet weten."

"Deze beslissing heeft me rust gegeven. Toen ik later brieven kreeg van instanties om haar openstaande rekeningen te betalen, heb ik ze teruggestuurd en ook mijn dochter onterfd. Anders gaat mijn moeders deel automatisch naar haar als ze achttien is, en dat wil ik niet."

Is er geen testament, dan gaat bezit automatisch naar de nog levende echtgenoot, en daarna naar de kinderen. "Als je alles aan KWF Kankerbestrijding wil schenken, en niets aan je kinderen, moet je dat vastleggen in een testament. Bedenk wel dat de kinderen dus recht hebben op hun legitieme portie."

Zo'n testament opstellen is sowieso een aanrader, zegt Perrée, vooral als er geen kinderen in het spel zijn. "In dat geval gaat het geld naar de nauwste bloedverwanten van de langstlevende echtgenoot. Dat soort erfenissen komen voor, ineens een groot geldbedrag van een onbekende tante."

Bron: Nu.nl